Boeken gelezen in 2026
Op deze pagina's doe ik verslag van de boeken die ik heb uitgelezen.
Op deze pagina's doe ik verslag van de boeken die ik heb uitgelezen.
Het boek bestaat uit vijftig korte essays die Pfeijffer tussen januari 2024 en december 2025 eens in de twee weken schreef voor de belgische krant De Morgen. Door deze opzet is het onvermijdelijk dat er wat dubbelingen in de teksten zitten en dat er een plethora aan onderwerpen de revue passeert.
Hoewel dit tot gevolg heeft dat het ondoenlijk is om een samenvatting van boek te geven, kunnen we wel een aantal centraalstaande thema's identificeren: de opkomst van (extreem) rechts, de uitholling van de democratische rechtsstaat, de oorlog in het Midden-Oosten en de globalisering en het daaraan gekoppelde kapitalisme – onderwerpen die, zo wordt wel duidelijk, allemaal met elkaar te maken hebben.
Sinds ik in 2023 zijn Resonanz heb gelezen ben ik best wel onder de indruk van het werk van Hartmut Rosa. Zijn analyses en beschrijving van onze laatmoderne tijd zijn niet alleen erg scherp en accuraat, hij laat ook zien hoe de problemen en uitdagingen van die tijd ontstaan zijn en wat mogelijke oplossingen hiervoor zijn. En hij verpakt dit alles in een zeer interessant en leerzaam sociaal-filosofisch raamwerk. Hoewel ik heel graag werk van Peter Sloterdijk lees, denk ik dat Rosa urgenter is.
Ik was dan ook blij verrast dat als centraal thema van het eerste jaar van de opleiding Time Based Design het begrip 'resonantie' kwam bovendrijven. Ik was namelijk gevraagd om binnen die opleiding de theorielessen te verzorgen, dus ik kon hier mooi het werk van Rosa introduceren. Omdat deze opleiding in het Engels gegeven wordt, vond ik dat ik ook maar de Engelse vertaling van het boek moest aanschaffen. En toen ik daar eenmaal in begon te lezen, kon ik het weer niet wegleggen – net als het Duitse origineel.
Germaine de Staël was een puissant rijke schrijfster, politica en salonière. Ze was de dochter van Jacques Neckér, minister van financiën onder Lodewijk XVI – de laatste Franse koning van het Ancient Régime. Neckér was bijzonder populair onder de bevolking, met name door zijn pogingen de overheidsfinanciën op orde te brengen, de lasten eerlijker te verdelen en het geld werkelijk in te zetten voor de 'gewone Fransman'. Haar moeder was Suzanne Curchod, die eveneens literaire salons hield waar de grote denkers van haar tijd aan deelnamen.
De Staël nam al sinds haar vijfde deel aan de salons van haar moeder (die van haar dochter 'niet minder dan het achtste wereldwonder' wilde maken, p.32). Gezeten op een krukje moest ze toehoren en haar mond houden, tenzij één van de deelnemers haar iets vroeg. En die deelnemers waren niet de minsten: Diderot, Voltaire, Edward Gibbon of Jean-François Marmontel – haar hele jeugd werd ze omringd door de denkers en schrijvers die de Verlichting mogelijk hebben gemaakt
Van Andrea Wulf las ik in december 2022 een fijn boek over de Duitse Romantiek, dus toen we deze andere titel bij onze vrienden van Godert Walter zagen liggen, hebben we deze gelijk maar gekocht. Het lag me al een tijdje aan te kijken, maar er waren steeds andere dingen te doen en andere boeken te lezen. Gelukkig kon ik het tussen de bedrijven door toch nog wel uit krijgen.
Alexander von Humboldt kende ik natuurlijk al, niet in de laatste plaats uit die Rebelse Genieën (hoewel zijn broer Wilhelm daar een grotere rol in speelt). Maar ik las een jaar of tien geleden ook Het Meten van de Wereld, waarin hij samen met Gauss de hoofdrol vervult – en ver daarvoor, tijdens m'n studie, las ik zijn verslag van zijn Amerikaanse reis. Maar een werkelijk gedegen biografie had ik nooit onder ogen gehad – en inmiddels weet ik wel veel meer over de negentiende eeuw.
Ik kocht dit boekje toen ik met vriend T een weekendje in Berlijn was, in dezelfde boekwinkel als waar ik drie jaar terug het boek Resonanz van dezelfde auteur kocht. Ik was eigenlijk vergeten dat ik het het had en dat ik het had gelezen (op mijn todo-lijstje stond alleen een opmerking over 'dat andere boek dat ik heb uitgelezen'), maar enige tijd terug vond ik het onder een stapel kranten. Gelukkig maar, want het is best een aardig boekje.
Het boek bevat een (vertaald) gesprek tussen Rosa en Nathanaël Wallenhorst dat in juni 2016 plaats heeft gevonden. Trouw aan Rosa's algemene onderzoeksvraag, wordt het gesprek ingeleid met een korte analyse van de hedendaagse maatschappij en samenleving, waarbij de dynamische stabiliteit en de oneindige blik op snelheid centraal staan. De technologische ontwikkelingen dwingen ons steeds nieuwe dingen te ontdekken en te leren - zowel op technologisch als op sociologisch vlak:
Dit is alweer het vijfde boek dat we met onze boekenclub lazen. Door de jaarwisseling en de daaropvolgende kleine ijstijd in het noorden is de bespreking hiervan wat in de tijd opgeschoven. En omdat ik zelf in de tussentijd twee dikke boeken aan het lezen ben (en absurd veel onderwijs heb en beoordelingen moet schrijven), is mijn eigen verslag ook wat later dan gemiddeld.
Het boek kent acht hoofdstukken, die eigenlijk onder twee delen verdeeld zijn. In het eerste deel, wat hoofdstukken 1 tot en met 4 bevat, gaan we steeds verder de geschiedenis in: van 1912 tot 2401. In het tweede deel springen we wat heen en weer tussen de gebeurtenissen die in het eerste deel zijn beschreven, en komt het werk tot zijn uiteindelijke ontplooiing. Het eerste deel is op deze manier een beetje een situatieschets voor het tweede.
The Caravagio Conspiracy vertelt het verhaal van A. John Blake, een kunsthandelaar die geïnteresseerd is in Italiaanse schilders van rond 1600, met name het werk van Caravaggio. Zijn thuisbasis is Londen, waar hij vaak bij Christie's te vinden is; maar hij is ook vaak te vinden in New York (bij Sotherby's) en Italië (met name Napels). Omdat hij wat mank loopt, heeft hij altijd een wandelstok bij zich. Verder kleed hij zich enigszins excentriek, met een vlinderdasje en een bolhoed.
In werkelijkheid is Blake een alias van de journalist en auteur van het boek: Peter Watson. Tijdens een interview met de bekende roofkunstspecialist Rodolfo Siviero bedenken ze dat het, om een realistich beeld te krijgen van wat het inhoudt om gestolen kunst terug te krijgen, het een goed idee zou zijn wanneer Watson zelf op zoek zou gaan naar een dergelijk werk – met als doel om dit aan de rechtmatige eigenaar terug te geven. Na enig speur- en onderzoekswerk besluiten ze dat Watson op zoek moet gaan naar het schilderij Nativity with Saint Francis and Saint Lawrence van Caravaggio.
In Ossenkop maken we kennis met Rensing, de Zn van slagerij Slagerij Rensing & Zn. Na zijn diplomering van de Slagersvakschool in Leeuwarden gaat hij bij zijn vader in de zaak werken. Hoewel hij stuk en zwijgzaam is, weet hij veel van vee en vlees. Om het gemis aan meer zakelijke en klantvriendelijke kwaliteiten van zijn zoon goed te maken, regelt pa Rensing de dochter van een collega-slager in Kollum – eerst voor één dag in de week, maar al snel voor de hele week en natuurlijk uiteindelijk als wederhelft.
Na het overlijden van Rensing senior neemt junior de boel over met het idee de slagerij te moderniseren: met het idee van bestellijsten, fraai opgetaste vleeswaren en een heuse drive-in weet hij bij de bank een lening voor de verbouwing los te krijgen. Na de heropening blijft echter de beloofde revolutie uit, blijft het clientèle gewoon praatjes maken met Jacomine (de dochter van de slager uit Kollum) en wordt de drive-in uiteindelijk alleen maar gebruikt door oud-klasgenoot Jans, die af en toe met een dood beest dat ze langs de kant van de weg heeft gevonden aankomt.
De ondertitel van Girl in a Band is A Memoir. Het is dan ook niet een reguliere autobiografie – het is ook een beschrijving van de muziekscène in New York aan het begin van de jaren tachtig, een persoonlijke reflectie op de rol van een vrouwelijk bandlid in de alternatieve rock, een afrekening met Thurston Moore (haar ex-partner en mede-oprichter van Sonic Youth), en een contextualisering van de albums die de band tijdens haar bestaan heeft uitgebracht.
Gordon begint het boek met het laatste concert van Sonic Youth ooit heeft gegeven, in 2011 op het SWU-festival in São Paulo. Dit concert was 'all about the boys', met a-typische schouderklopjes en een zo groot mogelijke afstand tussen haar en Thurston Moore. Ze heeft het concert nooit terug willen zien.